การเจริญสติปัฏฐาน ๔ ทางสายเอกของพระพุทธเจ้า (กายา เวทนา จิตตา ธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน) อยู่ในอริยมรรคมีองค์ ๘ พระพุทธเจ้าสอนเหตุสอนผล เดิมเราอาจจะเป็นคนไม่ค่อยมีเหตุมีผล ใครพูดอะไรก็โกรธ หลงคนง่าย ขี้อิจฉาริษยา เพราะเราเป็นคนไม่มีหลัก การเจริญกรรมฐานทำให้มีความฉลาด มีสติ สมาธิปัญญาเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ ทำให้เป็นคนมีศีลธรรม

ทั้ืงหมดเป็นเรื่องของแต่ละคน หลวงพ่อจรัญท่านอบรมสั่งสอน ช่วยให้เราเป็นคนดี ด้วยคำสอนของพระพุทธองค์

ตัวผมเองได้มาปฏิบัติธรรมครั้งแรกเมื่อ ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๓๙ ใช้เวลา ๓ วัน ๒ คืน ได้รับประกาศนียบัตรจาก “วัดอัมพวัน และมูลนิธิภาวนา-กรศรีทิพา” ตอนนั้นหลวงพ่อท่านเป็นพระราชสุทธิญาณมงคล นับถึงตอนนี้ก็เป็นเวลาล่วงไป ๑๕ ปีแล้ว และผมได้เข้าปฏิบัติอีก ๑-๒ ครั้ง

หลังกลับจากวัดก็ไม่ได้ปฏิบัติตามที่หลวงพ่อแนะนำ แต่ยังสวดมนต์อยู่ จนเมื่อลูกน้องที่กรมอนามัยชวนให้ลองไปปฏิบัติธรรมที่วัดแดนสงบอาสภาราม จังหวัดนครราชสีมา ในส่วนตัวก็อยากรู้ว่ามีวิธีปฏิบัติเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร

ผมปฏิบัติอยู่ ๘ วัน ๗ คืน พบว่ามีข้อสงสัย วิธีการ หลักการ และผลการปฏิบัติ ความรู้สึกเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา เกิดนิวรณ์ ๕ เช่น ลังเลสงสัย ไม่แน่ใจต่าง ๆ นานา แก้ปัญหาด้วยการสอบถามจากผู้รู้ คุยกับหลวงพ่อบ้าง และสำคัญคือการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง โดยเฉลี่ยใช้เวลา ๓๐-๖๐ นาที ๑ ครั้ง ตลอดระยะเวลา ๓ ปี ที่ผ่านมา ซึ่งนับว่าน้อยสำหรับผมที่อายุ ๖๐ ปีเศษแล้ว

จนกระทั่งปลายปี พ.ศ.๒๕๕๑ ผมมีโอกาสมาตั้งโรงเรียนแพทย์ที่มหาวิทยาลัยพะเยา โดยการชักชวนของเพื่อน คือ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.มณฑล สงวนเสริมศรี อธิการบดีมหาวิทยาลัยพะเยา

โรงเรียนแพทย์แห่งแรก คือ โรงเรียนแพทย์ศิริราช ถือกำเนิดมาแล้วมากกว่า ๑๒๐ ปี เป็นสถาบันเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย ผมเป็นศิษย์เก่า เรียนจบแพทย์เป็นรุ่นที่ ๗๗ ปัจจุบันนี้มีโรงเรียนแพทย์แล้ว ๑๘ แห่ง คณะแพทย์ศาสตร์มหาวิทยาลัยพะเยาที่เกิดล่าสุดนี้เป็นแห่งที่ ๑๙

การตั้งโรงเรียนแพทย์มีองค์ประกอบ ระเบียบปฏิบัติตามข้อบังคับของ “แพทยสภา” มากมาย ละเอียดอ่อน สลับซับซ้อน ความพร้อมของปัจจัยต่าง ๆ ในทุก ๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นหลักสูตรการเรียนการสอน อาคารสถานที่ สื่อการเรียนการสอน ครุภัณฑ์การเรียนการสอน ทั้งรับนิสิตของชั้นเตรียมแพทย์และชั้นคลินิก ตลอดจนงบประมาณ เป็นเรื่องยากมาก มีอุปสรรคปัญหามากมาย ทุกสถาบันใช้เวลาในการดำเนินการมากกว่า ๒-๓ ปี พูดได้ว่า “เกิดยาก”

ที่สำคัญที่สุดคือ “ครูแพทย์” ซึ่งโดยปกติหายากอยู่แล้ว และยิ่งจังหวัดพะเยาอยู่ห่างไกลมาก และเป็นจังหวัดเล็ก ๆ ในภาคเหนือ ก็ต้องบอกว่า “หายาก” สักหน่อย และกระบวนขั้นตอนต่าง ๆ อาจารย์แพทย์ที่มาตรวจประเด็นก็ต้องเคร่งครัด เพราะเป็นโรงเรียนแพทย์ ต้องได้มาตรฐาน เพราะเกี่ยวข้องกับชีวิตคน เป็นเรื่องของโรคภัยไข้เจ็บ เสี่ยงต่อความเป็นความตาย พลาดไม่ได้

ในฐานะที่เป็นลูกศิษย์หลวงพ่อ ด้วยพลังเคารพนับถือและศรัทธาอย่างสูงในตัวหลวงพ่อ และธรรมโอสถที่หลวงพ่อพร่ำสอนสาธุชนโดยทั่วไปตลอดมา ปรากฏในหนังสือหลายเล่ม และที่หนังสือที่ผมกล่าวข้างต้น และหนังสือชื่อเรื่อง “กรรมกำหนด” พระธรรมเทศนาหลักธรรมฉบับรวมเล่มของหลวงพ่อจรัญ ฐิตธมฺโม  ซึ่งผมได้ทบทวนค้นคว้ามา ประกอบกับกรรมที่ผมได้ทำมา การก่อตั้งโรงเรียนแพทย์แห่งที่ ๑๙ ของประเทศ คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยพะเยา ที่ผมเป็นผู้ดำเนินการ ใช้เวลาในการดำเนินการ ๓๖๕+๕ วัน (๑ ปี กับ ๕ วัน) ก็สำเร็จตามปกติแต่ละที่จะใช้เวลามากกว่า ๒-๓ ปี

ต่อตอนที่ ๔….

หลวงพ่อบอกว่า “อดทนเป็นประตูแห่งความสำเร็จ” ไม่อย่างนั้นท่านจะไม่พบความจริงของชีวิต จะพบแต่ของปลอม ของปลอมชอบสบาย ของจริงย่อมลำบากและของจริงมันทน ของปลอมมันไม่ทน

อีกอย่างที่สำคัญยิ่งคือ การปฏิบัติกรรมฐานเป็นยาที่วิเศษที่สุด เป็นยาแก้ปัญหาที่ได้ผลสูงสุดในพระพุทธศาสนา ทำให้เรามีฐานชีวิตที่ดี เช่น เวลามีทุกข์ มีปัญหาหนัก ๆ คิดอะไรไม่ได้ เราก็กำหนดที่ลิ้นปี่ หายใจยาว ๆ “ทุกข์หนอ ทุกข์หนอ….” ไปเรื่อย ๆ ทำให้เรามีสมาธิมั่นคง ปัญญาก็เกิด จะคิดออกหมด จะไม่มีปัญหาอะไรเลย ปัญญาจะเกิดขึ้นเอง โดยเฉพาะคิดออกได้เร็ว คิดออกได้ถูกต้องนำไปใช้งานได้ทันที

การปฏิบัติธรรมต้องทำไปเรื่อย ๆ เดิน ขวาย่างหนอ ซ้ายย่างหนอ ต้องทำให้ได้ถึง ๖ ระยะ กำหนดพองหนอ ยุบหนอ ต้องหายใจยาว ๆ เวลานอนก็ต้องกำหนดด้วย ถ้าเป็นผู้มีบุญวาสนาจะทำได้ตลอดไป จะทำได้ไม่ขาด

หลวงพ่อท่านสอนให้ “ทบทวนชีวิตด้วยกรรมฐาน” โดยเฉพาะผู้มาใหม่ที่เคยไปปฏิบัติหลายวัด หลายสำนักจะสอนยาก เพราะวิธีปฏิบัติต่างกัน เชื่อพุทโธบ้าง อะระหังบ้าง เดี๋ยวอย่างนั้นอย่างนี้บ้าง แต่ถ้าไม่เข้าใจ ท่านจะอธิบายซ้ำ ๆ ถ้าเราทำได้แล้ว มีสติปัญญาแล้ว เราก็พิจารณาในตัวเอง ไม่ต้องไปพิจารณานอกตัว

เมื่อมีความโลภ ความโกรธ ความหลงเกิดขึ้นแล้ว ต้องยับยั้ง ตั้งสติไว้ การปฏิบัติกรรมฐานจะได้รู้ว่าตัวเองทำชั่วหรือทำผิด จะได้มีสติปัญญา รู้เท่าทันเหตุการณ์ อ่านตัวเองออก บอกตัวเองได้ แล้วก็ใช้ตัวเองเป็น เป็นการสอนตัวเองที่ได้ผล

… มีต่อตอนที่ ๓

ที่มา : หนังสือกฎแห่งกรรม-ธรรมปฏิบัติ พระธรรมสิงหบุราจารย์ เล่มที่ ๒๕ หน้า ๑๐๕ – ๑๑๓

————————————————————————————————

ชื่อเรื่องนี้ เป็นคำสอนของหลวงพ่อที่ปรากฏอยู่ในหนังสือ “พระธรรมสิงหบุราจารย์” หน้าที่ ๑๑๘ ฉบับวันเกิด ๑๕ สิงหาคม ๒๕๕๑ เป็นคำอุปมาอุปมัยของคำว่า “อดทน อดกลั้น” กล่าวคือ

เปลือกนอกของลูกมะตูมนั้นแข็ง ไม่เปราะบางทนทานได้ทุกสภาพ หลวงพ่ออยากให้ลูกศิษย์ทุกคนอดทนต่อสู้ความลำบาก ทำหน้าที่การงานด้วยความอดทนเข้มแข็งดั่งเปลือกผลมะตูม ที่แข็งข้างนอก ไม่อ่อนยวบยาบ ทนอากาศสิ่งแวดล้อมทุกสภาพ

“มะกอกแข็งใน” เปลือกนอกของผลมะกอกนั้นอ่อน แต่เม็ดข้างในแข็ง ท่านสอนให้เรามีจิตใจเข้มแข็งอดทนต่อการว่ากล่าว เสียดสี ดุด่าว่ากล่าวได้ เหมือนว่า “มะตูมแข็งนอก มะกอกแข็งใน”

หลวงพ่อบอกว่า “ถ้าใครเป็นมะตูมแข็งนอก มะกอกแข็งใน คนนั้นจะสำเร็จกรรมฐาน สร้างความดีให้กับตนเองสมความปรารถนาทุกประการ”

การเจริญกรรมฐานต้องจริงจัง ไม่หละหลวมเหลาะแหละ ตั้งหน้าประกอบอาชีพด้วยความสุจริตยุติธรรม มีสามีหรือภรรยาน้ำหนึ่งใจเดียวกัน

หลวงพ่อบอกว่า “คน” แปลว่า มีปัญหา แปลว่า ยุ่ง เขาทำอะไรก็มีปัญหายุ่งยาก เหนื่อยยาก พระพุทธเจ้ากว่าจะตรัสรู้ต้องทนทุกข์ทรมานกาย ๖ ปีเต็ม พระพุทธเจ้าชาติสุดท้ายเป็นพระเวสสันดร ท่านทรงทนทุกข์ลำบากใจมากมาย แต่ทรงอดทนได้ เรามาเจริญกรรมฐาน มาสร้างบารมี ไม่ใช่มาเที่ยวเล่น มาคุยกัน จะเสียเวลาที่มีประโยชน์มาก

โยมที่เป็นพ่อค้า แม่ค้า ก็ต้องสร้างบารมี ต้องมีความเพียรสูง ต้องทำมาหากินด้วยความเหนื่อยยากลำบาก หลวงพ่อท่านเองก็ยังต้องลำบากลำบนมากเหมือนกัน เดินธุดงค์ต้องตากแดดตากฝนต้องอดทน ไม่ได้ฉันข้าว ๗ วัน ไม่สามารถไปบิณฑบาตได้ ๗ วัน ๗ คืน ท่านจึงได้รู้ว่า ถึงเป็นปลา ว่ายทวนน้ำด้วยความยากลำบาก ก็ขึ้นไปบนยอดภูเขาได้

… มีต่อตอนที่ ๒